ಡಾ. ಕೆ. ಪಿ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಸ್ವಾಮಿ, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಿಎಸ್ಎಸ್ಐ,
ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೦ ವಿಶ್ವ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆ ದಿನ. ಇದು ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಯ ದಿನವಲ್ಲ; ಬದುಕಿನತ್ತ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುಖಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮಾನವೀಯ ಕರೆಗೆ ಸಂಕೇತ. ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಲಾಗದ ನೋವು, ಏಕಾಂತ, ನಿರಾಶೆ ಮತ್ತು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಮೌನದ ಕೂಗು ಅಡಗಿರಬಹುದು. ಸೋಲು, ಅವಮಾನ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಿರುಕು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒತ್ತಡ, ಉದ್ಯೋಗದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಭಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಭಾರವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ಕಠಿಣ ಕ್ಷಣವೇ ಇಡೀ ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಾಗಬಾರದು.
ಮೌನದ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವ ನೋವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕಿದೆ: ‘ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಮಾತಿನ ಹಿಂದೆ ಅಶಾಂತಿ ಇರಬಹುದು. ಸದಾ ನಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಳಗೆ ನಿರಾಶೆಯಿರಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡದೆ ಆಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೆಳೆಸುವುದು. ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಕೇಳುವುದು, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ನೆರವಿನತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಯುವಜನತೆ: ಕನಸುಗಳ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತಡ: ಯುವಜನತೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದರೂ ತೀವ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಹೋಲಿಕೆ, ಉದ್ಯೋಗದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಆತಂಕ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ, ಉದ್ಯೋಗದ ವಿಫಲತೆ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಬದುಕಿನ ಅಂತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ಒಂದು ಸೋಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಅಳತೆಯಲ್ಲ; ಒಂದು ವಿಫಲತೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಲ್ಲ. ಯುವಜನತೆಗೆ ಉಪದೇಶಕ್ಕಿಂತ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಅಗತ್ಯ.
ಖಿನ್ನತೆ ದೌರ್ಬಲ್ಯವಲ್ಲ: ಮಾನಸಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ದೌರ್ಬಲ್ಯವೆಂದು ನೋಡುವ ಮನೋಭಾವ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವಂತೆ, ಮಾನಸಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೂ ಅರ್ಹ ವೃತ್ತಿಪರರ ನೆರವು ಪಡೆಯುವುದು ಸಹಜವಾಗಬೇಕು. ಸಹಾಯ ಕೇಳುವುದು ಸೋಲಲ್ಲ; ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಹೆಜ್ಜೆ.
ಕುಟುಂಬವೇ ಮೊದಲ ಸುರಕ್ಷಾ ವಲಯ: ಮನೆ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳವಾಗಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಂಕ, ಉದ್ಯೋಗ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗೌರವದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯದೆ ಅವರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಡಬೇಕು. ವಿಫಲತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಿಸುವ ಬದಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ನೆರವು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಕುಟುಂಬದ ಕರ್ತವ್ಯ. ಮನೆ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕು.
ಸ್ನೇಹಿತರ ಪಾತ್ರ: ಒಂದು ಮಾತು, ಒಂದು ಜೀವ: ಸ್ನೇಹಿತನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ನಿರಾಶೆ, ಏಕಾಂತ ಅಥವಾ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಬಿಡದೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಪರ ನೆರವಿನತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯಬೇಕು. ‘ನಾನು ನಿನ್ನೊಂದಿಗಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಮಾತು ಏಕಾಂತದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಒಡೆಯಬಲ್ಲದು.
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ: ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಜ್ಞಾನಕೇಂದ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಲಿಕಾ ವಾತಾವರಣದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಬೇಕು. ಸಮಾಲೋಚನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಕೌಶಲ ತರಬೇತಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಕರು ಅಂಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಬೇಕು.
ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಪಾತ್ರ: ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಯುವ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುರಿತು ಮುಕ್ತ ಸಂವಾದ, ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸಬೇಕು. ನೆರವು ಪಡೆಯುವುದು ಸಹಜ ಎಂಬ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಕಳಂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಸರ್ಕಾರ: ನೆರವು ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವಂತೆ ತಲುಪಬೇಕು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ನೆರವು ದೊರೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕು.
ಮಾಧ್ಯಮದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ: ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನಕಾರಿ ವಿವರಗಳಿಗಿಂತ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೆರವಿನ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಮಾಧ್ಯಮವು ಭಯ ಅಥವಾ ಅನುಕರಣೆಯ ಬದಲು ‘ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ನೆರವು ಪಡೆಯಬಹುದು; ಬದುಕಿಗೆ ದಾರಿ ಇದೆ’ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸಬೇಕು.
ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆ ಎಂದರೆ ಬದುಕಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು: ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆ ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಕುಟುಂಬ, ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಿಹಾರವೂ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿರಬೇಕು. ಕುಟುಂಬ ಪ್ರೀತಿ ನೀಡಬೇಕು; ಸ್ನೇಹಿತರು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕು; ಶಿಕ್ಷಕರು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಬೇಕು; ಸಮಾಜ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು; ಸರ್ಕಾರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು.
ಮೌನ ಮುರಿಯುವ ಸಮಯ ಇದು: ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಮೌನವಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು. ಅವರ ನೋವು ಕಾಣಿಸದಿದ್ದರೂ ಗಮನಿಸೋಣ, ಕೇಳೋಣ, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ನೆರವಿನತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯೋಣ. ಯಾರನ್ನೂ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಲು ಬಿಡದಿರೋಣ. ಕತ್ತಲೆಯ ಕ್ಷಣಗಳು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ; ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಳಕು ಸದಾ ಸಾಧ್ಯ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆ ದಿನದ ನಿಜವಾದ ಸಂದೇಶ ಒಂದೇ: ‘ಜೀವನ ಅಮೂಲ್ಯ. ನೋವು ಎಷ್ಟೇ ಗಾಢವಾಗಿರಲಿ, ಭರವಸೆಯ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿಲ್ಲ. ಮೌನವನ್ನು ಮುರಿಯೋಣ; ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಲಿಸೋಣ; ಸಂಕಷ್ಟ ದಲ್ಲಿರುವ ಕೈಗೆ ನಮ್ಮ ಕೈ ಚಾಚೋಣ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಕ್ಕೂ ಬದುಕುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಕಾಶ ನೀಡೋಣ.’ ಜೀವ ಉಳಿಸುವುದು ಕೇವಲ ವೈದ್ಯರ ಕರ್ತವ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮಾನವೀಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.
” ಯುವಜನತೆಯ ಖಿನ್ನತೆ, ಮಾನಸಿಕ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಸವಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆ ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲ; ಕುಟುಂಬ, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಘ- ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾದ ಮಾನವೀಯ ಸುರಕ್ಷಾ ಜಾಲ.”
