ಆಧುನೀಕರಣದ ಭರದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ?

ಡಾ.ಎನ್.ಉಷಾ

ಅಭಿವೃದ್ಧಿ- ಪರಂಪರೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧ ಆಗಬೇಕಿಲ್ಲ 

‘ಅರಮನೆಗಳ ನಗರ’ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜ ಧಾನಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ನಗರ ಮೈಸೂರು. ತನ್ನ ರಾಜ ಮನೆತನದ ಪರಂಪರೆ, ಸುಸಂಘಟಿತ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸ, ಹಸಿರು ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ಪರಿಸರಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುಕಾಲ ದಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಭವ್ಯತೆ, ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸುಂದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ಕಾರಂಜಿ ಕೆರೆಯ ಮನಮೋಹಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ನಗರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವೇಗವಾದ ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ನಗರದ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನದ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಮೈಸೂರಿನ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ಮೇಲ್ಸೇತುವೆಗಳು, ರಿಂಗ್‌ರೋಡ್‌ಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು, ವಸತಿ ಬಡಾವಣೆಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಿತ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲಗಳು ನಗರ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನು ಗುಣವಾಗಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ನಡುವಿನ ಹೈ ವೇ ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿದ್ದು, ವ್ಯಾಪಾರಾವಕಾಶಗಳು ಹೆಚ್ಚುವು ದರ ಜೊತೆಗೆ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ.

ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಮೈಸೂರಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಗಂಭೀರ ಸವಾಲುಗಳನ್ನೂ ಒಡ್ಡುತ್ತಿವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತಡವು ಪ್ರಮುಖ ಕಳವಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮರೆ ಮಾಚುವ ಮೂಲಕ ನಗರದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯುಮುಂದುವರಿದರೆ, ಮೈಸೂರನ್ನು ಇತರ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನಗೊಳಿಸುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಮ್ಮಿಲನ ಕ್ರಮೇಣ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ನಗರ ಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತಜ್ಞರ ಆತಂಕ.

ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುಸಿತ. ಮರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ರಸ್ತೆಗಳು, ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಜಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯಾಗಿರುವ ಮೈಸೂರು, ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪರ ನಗರದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಸತಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಹಲವು ಹಸಿರು ವಲಯಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿವೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ, ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅತಿ ಕ್ರಮಣದ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ನಗರದ ಹಿತಕರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ನೆರವಾದ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಮೈಸೂರಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವೂ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾ ವಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಗಮಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನಗರದ ರಾಜ ಮನೆತನದ ಪರಂಪರೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅತಿಯಾದ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣವು ಅವುಗಳ ನೈಜತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕ ತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಆಧುನೀಕರಣವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮೈಸೂರಿನ ವಿಶೇಷ ಮೋಡಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿ ಗುರಿಗಳಾಗಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ನಗರಗಳು ಆಧುನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸಬಹುದೆಂದು ತೋರಿಸಿವೆ. ಮೈಸೂರು ಪರಂಪರೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಸುಸ್ಥಿರ ನಗರ ಯೋಜನಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳ ಸಮೀಪ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳು, ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳು ನಗರದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಸಮತೋಲಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಮೈಸೂರಿನ ಗುರುತನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ನಾಗರಿಕರು, ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕ ತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪರಂಪರೆ ನಷ್ಟವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲರ ಸಹಕಾರ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಮೈಸೂರು ಆಧುನಿಕ ಭವಿಷ್ಯದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಗತ್ಯವಾದರೂ, ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೈಭವ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಆಧುನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಾಧಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಮೈಸೂರಿನ ನಿಜವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಸಹ ‘ಅರಮನೆಗಳ ನಗರ’ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ವರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೈಸೂರಿನ ಶಾಶ್ವತ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

(ಲೇಖಕರು, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಡೀಮ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು)

” ಮೈಸೂರಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವೂ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಗಮಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನಗರದ ರಾಜಮನೆತನದ ಪರಂಪರೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕ ತಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಪರಂಪರೆ ತಾಣಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅತಿಯಾದ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣವು ಅವುಗಳ ನೈಜತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು.”