ಆಂದೋಲನ ಹಾಡುಪಾಡು | ಹುಲಿಯ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ನನ್ನದೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ

ಶ್ರೇಯಸ್ ದೇವನೂರು

ಭಾರತದ ಅರಣ್ಯಗಳು ಕೇವಲ ಮರಗಳ ಗುಂಪಲ್ಲ; ಅವು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಅದ್ಭುತ ಭಂಡಾರ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ, ಅನನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚರಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಅನುಭವವು ನಮಗೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಡೋಬಾ ಅಂಧಾರಿ ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. ನಾವು ನಮ್ಮ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಹುಲಿಯನ್ನು ನೋಡಲು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ “ಸೋನಂ” ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮರಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಲು ತೆರಳಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಯಾಣವು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲಾಗದ ಕಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.

ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು-ಸೋನಂ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂರು ಮರಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡುವುದು. ಕಾಡಿನ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕಾಣುವ ಅವಕಾಶ ಇದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಗಮನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಳ ಮೇಲೆಯೇ ಇತ್ತು. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಹುಲಿಯನ್ನು ನೋಡದೇ ಇದ್ದರೂ ನಮಗೆ ಬೇಸರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಸಫಾರಿಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ನಾವು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಆಸೆ ಸೋನಂ ಮತ್ತು ಅವಳ ಮರಿಗಳೇ ಆಗಿದ್ದವು. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಕೆಲವು ಸಫಾರಿಗಳಲ್ಲೇ ನಾವು ಅವಳನ್ನು ಕಂಡೆವು. ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಸಫಾರಿಗಳು ಉಳಿದಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ನಮಗಾಗಿ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಒಂದು ದಿನ ನಾವು ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಒಂದು ಹುಲಿ ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆವು. ಅದು ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಅದನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸದೇ ಕಾಯಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆವು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅದು ಎದ್ದಾಗ, ಉಪವಯಸ್ಕ ಹುಲಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಅದು “ಮಾಧುರಿ” ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯ ಮರಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇನ್ನೊಂದು ಮರಿ ಕೂಡ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ತಾಯಿ ಹುಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.

ನಾವು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಆಂಗಲ್ ಬದಲಾಯಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆವು. ಮುಂದೆ ಒಂದು ಹೊಳೆ ಇತ್ತು. ನೇರವಾಗಿ ಅಲ್ಪ ದೂರ ಇದ್ದರೂ, ರಸ್ತೆ ಮೂಲಕ ಹೋಗಲು ಸುಮಾರು ೨೦ ನಿಮಿಷ ಬೇಕಾಯಿತು. ನಾವು ತಲುಪುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಆಟವಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದವು. ಒಂದು ಮರಿ ಹೊಳೆಯೊಳಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಇನ್ನೊಂದು ಮರದ ಕೊಂಬೆಯಿಂದ ಜಿಗಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ ಆಟವಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಆಟ ನಿಸರ್ಗದ ನಿರ್ದೋಷ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತಿತ್ತು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಹುಲಿ ‘ಮಾಧುರಿ’ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಅವಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದು ಹೊಳೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಳು. ಕಾಡಿನ ಮೌನ ಎಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ನಾವು ಯಾವುದೇ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಂದುವರೆಸಿದೆವು. ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಶಬ್ಧ, ಹುಲಿಗಳ ಉಸಿರಾಟ-ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಮರಿ ತಾಯಿಯ ಬಳಿ ಬಂದಾಗ ಅವಳು ಅದನ್ನು ಮುದ್ದಾಡಿದ ದೃಶ್ಯ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮನಮುಟ್ಟಿತು.

ಆದರೆ ಮಾಧುರಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಗಾಯದ ಗುರುತುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು. ಅವಳ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆಕ್ರೋಶದ ಛಾಯೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ತಿಳಿದುಬಂದಂತೆ, ಕಳೆದ ರಾತ್ರಿ ಅವಳು ಕರಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದ್ದಳು. ತನ್ನ ಮರಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಆ ಹೋರಾಟದ ಗುರುತುಗಳು ಇನ್ನೂ ಅವಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಿ ಅಲ್ಲ, ತನ್ನ ಸಂತತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ತಾಯಿಯ ರೂಪ.

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಾವು ತಾಯ್ತನದ ಅದ್ಭುತ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡೆವು. ಒಂದೆಡೆ ಕೋಪ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಮಮತೆ. ಈ ಎರಡೂ ಗುಣಗಳು ಒಂದೇ ಜೀವಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಕಣ್ಣಾರೆ ಅನುಭವಿಸಿದೆವು. ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾಗಿದ್ದ ನಾವು ಕಾಡಿನ ಅತಿಥಿಗಳೆಂಬ ಭಾವನೆ ಮರೆತಂತಾಯಿತು. ನಾವು ಕೂಡ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಅನುಭವ ಮೂಡಿತು.

ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಉತ್ತಮ ದೃಶ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳ ಬದಲಾಯಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆವು. ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿ ತಲುಪಿದಾಗ ಹುಲಿಗಳು ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ನಿರಾಶೆ ಮೂಡಿತು. ಕಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಸಮಯವೂ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸಿತು. ನಮ್ಮ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತವಾಯಿತು. ನಾನು ಎಡಬದಿಗೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ನನ್ನ ಹೃದಯ ನಿಂತಂತಾಯಿತು. ನನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯೊಂದು ನಿಂತಿತ್ತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮರಿ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿತ್ತು.

ಎರಡು ಉಪವಯಸ್ಕ ಹುಲಿಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿದ್ದವು. ಯಾವುದೇ ಆಕ್ರೋಶ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕುತೂಹಲವೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆಗಬಹುದು. ಒಂದು ಮರಿ ನನ್ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಲೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ವಾಸನೆ ನೋಡಿತು. ನಾನು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಝೂಮ್ ಇಲ್ಲದೆ ಅದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೂದಲಿನ ಚಹರೆಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಹುಲಿಯ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡೆ. ಅದು ಕೇವಲ ದೃಶ್ಯವಲ್ಲ-ಅದು ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ನಿಗೂಢ ಸಂಬಂಧದ ಸಂಕೇತ. ಆ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಭಯವಿರಲಿಲ್ಲ, ದ್ವೇಷವಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ನಿರ್ದೋಷಿತ್ವ.

ಆದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ವಾಹನವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಅದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ತಾಯಿ ಹುಲಿ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಳು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಯ ಮೂಡಿತು. ಸುಮಾರು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಾವು ಆ ಹುಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಮಧ್ಯೆ ಇದ್ದೆವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಅವುಗಳ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಂತೆ ಅನಿಸಿತು. ನಂತರ ಅವು ನಮ್ಮನ್ನು ತಮ್ಮ ಜಗತ್ತಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಸಮಯದ ನಂತರ ಮರಿಗಳು ದೂರ ಸರಿದವು. ನಾವು ತಕ್ಷಣ ವಾಹನವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮಾಡಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಟೆವು. ಒಂದು ಮರಿ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನಮ್ಮತ್ತ ನೋಡಿತು. ಅದು ಒಂದು ಮುದ್ದಾದ ಭಾವುಕ ಕ್ಷಣ.

ಈ ಅನುಭವ ಕೇವಲ ಸಾಹಸ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಪಾಠ. ಕಾಡು ನಮ್ಮದಾಗಿಲ್ಲ; ನಾವು ಕಾಡಿನ ಅತಿಥಿಗಳು. ತಾಡೋಬಾದ ಈ ಕ್ಷಣಗಳು ನಮಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಿಸರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಹುಲಿಯ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
shreyasdevanoor@gmail.com