ಡಾ.ಎಸ್.ಜೆ. ನಾಗಲೋಟಿಮಠ ಅವರ ಸ್ಛೂರ್ತಿದಾಯಕ ನಡವಳಿಕೆ

ಎಸ್.ಎಲ್.ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ , ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರು,

ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಮೈಸೂರು

ಅಧಿಕಾರದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲ್ಲ, ಆದರ್ಶದ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ನಾಯಕತ

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನಕಾರಿ ನಾಯಕತ್ವವು ದೊಡ್ಡ ವೇದಿಕೆಯ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ, ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಾಗಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆ ಬಂದಾಗ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪೊರಕೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಶಾಂತ ಹಾಗೂ ನಮ್ರ ನಡೆಯಲ್ಲೇ ನಿಜವಾದ ನಾಯಕತ್ವ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆತ್ಮೀಯರಾದ ಪವನ್ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಡಾ.ಜಿ.ನಾಗೇಶಪ್ಪ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಸೌಭಾಗ್ಯ ನನಗಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ನಮ್ಮ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕಿಮ್ಸ್ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ ಡಾ.ಎಸ್.ಜೆ. ನಾಗಲೋಟಿಮಠ ಅವರ ಸೇವೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಡಾ.ನಾಗಲೋಟಿಮಠ ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯಾದ ‘ಬಿಚ್ಚಿದ ಜೋಳಿಗೆ ಮತ್ತು…’ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಆ ನಂತರ ಕಿಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಸರಳ, ಆದರೆ ನಾಯಕತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕಾಲಾತೀತ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಘಟನೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.

ಒಂದು ದಿನ ಸಂಜೆ ಲ್ಯಾಬ್ ಒಂದರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ನಲ್ಲಿಯನ್ನು (ಟ್ಯಾಪ್) ತೆರೆದೇ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗಿದ್ದ ಲ್ಯಾಬ್ ಅಟೆಂಡರ್ ಒಬ್ಬರು ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧ್ಯಾಪಕರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಕೆಳಹಂತದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ನಲ್ಲಿ ತೆರೆದೇ ಉಳಿದು, ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಇಡೀ ಲ್ಯಾಬ್ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಭೀತಿ ಎದುರಾಗಿತ್ತು.

ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪಕರಲ್ಲಿ ಆತಂಕದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದೇ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ತಕ್ಷಣದ ವಿಚಾರಣೆ, ಬಹಿರಂಗ ಬೈಗುಳ, ನೋಟಿಸ್ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಸಸ್ಪೆಂಡ್ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ದೂಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಡಾ.ನಾಗಲೋಟಿಮಠ ಅವರು ಲ್ಯಾಬ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರು. ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಸಣ್ಣ ಸುಳಿವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ, ‘ಈಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗಹೇಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ನೀರಿದೆ, ಇದನ್ನೇ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸೋಣ’ ಎಂದರು. ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಲೇ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ಪೊರಕೆ ಮತ್ತು ಒರೆಸುವ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು, ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ನೆಲವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಅಧಿಕಾರ, ಕೋಪ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆ ಅವರ ಒಂದು ಸರಳ ನಮ್ರತೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಾಧಿಸಿತು. ನಿರ್ದೇಶಕರ ಆ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕ್ಕೊಳಗಾದ ಆ ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೂ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದರು. ಯಾವುದು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ದೂಷಿಸುವ, ಮುಜುಗರ ತರುವ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವ ಕ್ಷಣವಾಗಬಹುದಾಗಿತ್ತೋ, ಅದು ಇಡೀ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ್ಷಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ನನ್ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದು ಏನೆಂದರೆ, ಡಾ. ನಾಗಲೋಟಿಮಠ ಅವರು ನಡೆದ ತಪ್ಪನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಅವರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಮಾರ್ಗ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಯಾರ ಆತ್ಮಗೌರವಕ್ಕೂ ಧಕ್ಕೆ ತರದೆ, ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣದೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದರು. ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದರೆ ಏನೆಂಬುದನ್ನು ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಬದಲು, ಸ್ವತಃ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ನಾವು ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳು, ಲೋಪಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲಿನ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಸಹಜ.

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ದರ್ಪ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾದ ಮಾರ್ಗ. ಆದರೆ, ಎದುರಿಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಯಂ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ನಿಜವಾದ ನಾಯಕತ್ವ. ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ನಮ್ರತೆಯಿಂದ ನಾಯಕತ್ವ ಎಂದಿಗೂ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಅದು ನಾಯಕನಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನೈತಿಕ ಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ಸಮವಸ್ತ್ರ, ಹುದ್ದೆಯ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದ ಕುರ್ಚಿ ನಮಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ಕಷ್ಟಕರ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಸಂಭವಿಸಿದ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ ಮಾತ್ರ ಜನರು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಡಾ. ಎಸ್. ಜೆ. ನಾಗಲೋಟಿಮಠ ಅವರ ಉದಾಹರಣೆಯು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ನಂತರವೂ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ನಂತರವೂ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಕೇವಲ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಾನವ ಘನತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ.

” ನಮ್ಮ ಸಮವಸ್ತ್ರ, ಹುದ್ದೆಯ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದ ಕುರ್ಚಿ ನಮಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ಕಷ್ಟಕರ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಸಂಭವಿಸಿದ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ ಮಾತ್ರ ಜನರು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.”